İçerik
Birincisi:
Müslümanın malına zarar vermenin haram oluşu
Müslümanın malına—az da olsa—zarar vermek haramdır. Kur’ân ve Sünnet’te bunu açıkça gösteren pek çok delil vardır.
Yüce Allah şöyle buyurur:
“Ey iman edenler! Aranızda mallarınızı haksız yollarla yemeyin; ancak karşılıklı rızaya dayanan bir ticaret olması müstesna.”
(Nisâ 4/29)
Peygamberimiz (s.a.v.) şöyle buyurur:
“Bir Müslümanın malı, ancak onun gönül hoşnutluğuyla helâl olur.”
(Ahmed, 20172 – Elbânî sahih kabul etmiştir, İrva el Ğalil 1459)
Ve yine buyurmuştur:
“Canlarınız, mallarınız ve namuslarınız birbirinize haramdır.”
(Buhârî, 1739; Müslim, 1679)
Bu ve benzeri pek çok delil, bir Müslümanın malına zarar vermenin; ister yakmak, kırmak, kesmek, gasp etmek veya çalmak yoluyla olsun—tamamının haram olduğunu göstermektedir.
İkincisi:
Bir şeyi zarar veren kimsenin tazmin sorumluluğu
Bir Müslümanın malına zarar veren kimse onu tazmin etmekle yükümlüdür. Zarar verilen şeyin misli varsa misli verilir; misli yoksa bedeli ödenir.
Bu hüküm, zarar veren kişinin küçük veya büyük olmasını değiştirmez. Yani tazmin için mükellef (ergin) olmak şart değildir; mükellef olmak ancak günahın oluşması için gereklidir.
İbn Kayyim (rahimehullah) şöyle der:
“Tazmin için mükellefiyet şart değildir. Çocuk, deli veya uyuyan kimse de verdikleri zararı tazmin ederler. Bu, ümmetin maslahatının tamamlanması için gerekli genel hükümlerden biridir. Eğer bunlar verdikleri zararları tazmin etmese, insanlar birbirlerinin mallarını yok edip ‘yanlışlıkla oldu’ diye iddia ederlerdi. Bu ise günah ve ceza hükümlerinden tamamen farklıdır; çünkü onlar kulun kasıt ve günahına bağlıdır.”
(İ’lâmü’l-Muvakkiîn, 2/502)
Dolayısıyla o dalın bir değeri varsa, o değeri sahibine ödemen gerekir. Ona bunu söylemen şart değildir; uygun bir yolla ulaştırman yeterlidir. (Bkz. Soru No: 83099)
Ancak şunu da belirtmek gerekir ki: Çocukların kesebileceği türden ince dalların çoğu zaman maddî bir değeri olmaz. Bu durumda yapman gereken, eğer sahibini görürsen özür dilemen ve helallik istemendir. Çoğu insan böyle küçük şeylerde genelde affedici davranır.
Allah en iyi bilendir.